Wirus brodawczaka ludzkiego, czyli HPV, jest powszechnie występującym wirusem przenoszonym głównie przez kontakty intymne. Większość zakażeń ustępuje samoistnie, jednak niektóre typy HPV mogą prowadzić do rozwoju zmian przedrakowych oraz nowotworów – przede wszystkim raka szyjki macicy.
Jak działa szczepionka przeciwko HPV i kiedy warto się zaszczepić?
HPV szczepionka jest jedną z najskuteczniejszych metod profilaktyki zakażeń wywoływanych przez najbardziej niebezpieczne typy wirusa. Największą ochronę zapewnia podanie szczepionki przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, lecz osoby dorosłe również mogą odnieść korzyści ze szczepienia.
HPV szczepionka pomaga układowi odpornościowemu rozpoznać wybrane typy wirusa i skuteczniej chronić organizm przed zakażeniem. Nie zawiera żywego wirusa i nie może wywołać infekcji HPV.
Kto powinien zaszczepić się przeciwko HPV?
Szczepienie zaleca się zarówno dziewczętom, jak i chłopcom. W Polsce bezpłatnym powszechnym programem szczepień objęte są dzieci po ukończeniu 9. roku życia do ukończenia 14 lat. Szczepienie chłopców ogranicza rozprzestrzenianie się wirusa i zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworów związanych z HPV.
Ze szczepienia mogą korzystać również osoby dorosłe, w tym osoby, które rozpoczęły już współżycie. Decyzję warto omówić z lekarzem, który uwzględni wiek, stan zdrowia oraz wcześniejsze szczepienia.
Ile dawek szczepionki należy przyjąć?
Liczba dawek zależy przede wszystkim od wieku, w którym rozpoczęto szczepienie, rodzaju preparatu oraz stanu układu odpornościowego. W polskim programie dzieci w wieku od 9 do 14 lat otrzymują dwie dawki podawane w odstępie od 6 do 12 miesięcy. Osoby rozpoczynające szczepienie w późniejszym wieku mogą wymagać trzech dawek.
Dokładny harmonogram ustala osoba kwalifikująca do szczepienia.
Czy szczepienie ma sens po zakażeniu HPV?
Tak. Przebyte lub aktualne zakażenie jednym typem HPV nie oznacza kontaktu ze wszystkimi typami wirusa objętymi szczepionką. Preparat może więc zapewnić ochronę przed pozostałymi typami.
Szczepionka nie leczy jednak istniejącego zakażenia, kłykcin kończystych ani zmian przedrakowych. Jej zadaniem jest zapobieganie przyszłym infekcjom.
Czy przed szczepieniem trzeba wykonać test HPV?
Rutynowe wykonywanie testu HPV, cytologii lub innych specjalnych badań wyłącznie w celu kwalifikacji do szczepienia nie jest wymagane. Przed podaniem preparatu przeprowadzana jest standardowa kwalifikacja medyczna.
Czy szczepionka przeciwko HPV jest bezpieczna?
Szczepionki przeciwko HPV są dobrze przebadane, a ich bezpieczeństwo jest stale monitorowane. Najczęstsze działania niepożądane to ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia, ból głowy, zmęczenie i krótkotrwała gorączka. Zwykle objawy mają łagodny charakter i szybko ustępują.
Szczepienia nie zaleca się w czasie ciąży. Karmienie piersią nie jest natomiast przeciwwskazaniem do jego wykonania.
Czy po szczepieniu nadal trzeba wykonywać cytologię?
Tak. Szczepienie znacząco zmniejsza ryzyko zakażenia najgroźniejszymi typami HPV, ale nie chroni przed każdym typem wirusa. Zaszczepione kobiety powinny nadal korzystać z badań profilaktycznych raka szyjki macicy zgodnie z aktualnymi zaleceniami.
Szczepienie przeciwko HPV oraz regularne badania przesiewowe wzajemnie się uzupełniają. Razem stanowią podstawę skutecznej profilaktyki raka szyjki macicy.
